آیت الله آقا احمد بهبهانی معروف به "آقا احمد کرمانشاهی"، در سال 1191 ه.ق، در "کرمانشاه" متولد شد. ایشان در همان ‌جا نزد پدر تحصیلات مقدماتی را فراگرفت و پس از چندی به عراق سفر کرد و در حوزه نجف، از کلاس درس "شیخ جعفر کاشف الغطا" بهره یافت و پس از چند سفر علمی، در نهایت، در "قم" به درس خود ادامه داده و پیشرفت علمی قابل توجهی کرد، به گونه ای که رهبران پرآوازه مذهبی عصر وی، مانند "میرزای قمی"، "شیخ جعفر کاشف الغطا" و "سید علی طباطبایی"، برای وی، اجازه هایی نوشتند. آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، سپس در سال 1219 ه.ق، عازم مشهد و پس از مدتی عازم هند شده و تا سال 1225 ه.ق، در آنجا باقی ماند و کتاب معروف و پرآوازه خود "مرآت الاحوال جهان نما" را در آنجا به رشته تحریر درآورد. ایشان در شهرهای مختلف آنجا به ‌سیر و سیاحت پرداخته و در سال 1224 ه.ق به ‌کرمانشاه بازگشت. پس از بازگشت از سفر هند اجازه ‌‌ای از "آقا سید محمد مجاهد" گرفت و "سید محمد" در این اجازه او را بسیار ستود. آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، نخستین کسی بودند که نماز جمعه را به ‌روش امامیه در آنجا پایه‌ گذاری کردند. وی سرانجام در سال 1235 ه.ق درگذشته و کنار مرقد پدرش در "کرمانشاه" به خاک سپرده شد. 
آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، از خاندان "آل آقا" است که در حدود 250 سال پیش در شهر "کرمانشاه" زندگی می کردند و مطابق شجره نامه هایی که در دست فرزندان "علامه وحید" و بزرگان فامیل "آل آقا" وجود دارد سلسه نسب آن بزرگ مرد با چهارده واسطه به "شیخ مفید" می رسد. از مرحوم "علامه بهبهانی" تا "شیخ مفید" همگی از ارادتمندان ائمه علیهم السلام بوده اند. آقا احمد بهبهانی فرزند "آقا محمدعلی" و نوه "آقا محمد باقر اصفهانی" معروف به "بهبهانی" بود. پدر آقا احمد از مجتهدین معروف عصر خود به شمار ‌رفته و در عین حال به مبارزه با صوفیان و قلندران شهرت داشت. قرابت با خاندان "مجلسی"، امتیاز دیگری بوده که آقا احمد پیوسته از آن یاد‌ کرده، زیرا وی از طریق جدّ مادری نسب به "محمد تقی مجلسی" می ‌رساند. 
آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، از شش سالگی در موطن خود "کرمانشاه"، تحصیل عربی و فارسی و نیز متون فقهی را نزد پدرش "آقامحمدعلی بهبهانی" (متوفی 1216) و برادرش "آقامحمد جعفر" (متوفی 1259) آغاز کرد. ایشان در 17 سالگی مادرش را از دست داد و در 20 سالگی برای ادامه تحصیل عازم عتبات عالیات شده و در مسیر خود، با عالمان شهر "کاظمین" دیدار و پس از سکونت در نجف و ازدواج، تحصیل خود را به سرعت ادامه داد. 
آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، در سا 1215 ه.ق، برای دیدار پدر به کرمانشاه بازگشت، چند ماه پس از بازگشت وی، پدرش درگذشت و او برای مدتی در این شهر ماند. ایشان با شنیدن خبر حمله وهابی‌ها به کربلا در سال 1216 ه.ق، به عتبات رفته و پس از بازگرداندن خانواده ‌اش به کرمانشاه، عازم قم شده و در مدت شش ماه اقامت در این شهر، از محضر "میرزاابوالقاسم قمی" استفاده کرده و در ضمن به تدریس و تألیف پرداخت. پس از آن به شهرهای مختلفی از جمله "بروجرد"، "نهاوند" و بار دیگر به عتبات سفر کرده و در سال 1219 ه.ق، به "مشهد" مشرّف شد. سفر به هند آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، پس از چندی به عزم سفر به "هندوستان" به سوی "بندرعباس" و "مسقط" حرکت کرده و از آنجا راهی "بمبئی" شد. وی درباره شهرها و مناطقی که در "هند" دیده سخن گفته و اوضاع اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و احیاناً مذهبی آن شهرها را شرح داد. مسافرت آقا احمد بهبهانی به هند نیز عمدتا به انگیزه بهره‌ مندی از بذل و بخشش نواب وقت "سعادت ‌علی خان" صورت گرفت. او که قبل از سفر به هند اقدام به اخذ اجازاتی از اساتید اش، "شیخ جعفر نجفی"، "آقا سیدعلی طباطبائی" و سه تن دیگر از علمای وقت کرده، در "لکهنو" در کسوت یک مجتهد شیعه که قرابت نزدیک با مدافع سرسخت اصولی ‌گری، "آقا محمد باقر بهبهانی" داشته حاضر شد، اما حضور یک مجتهد هندی در پایتخت "نواب اوده"، مجال چندانی به بروز به او نداد. این مجتهد هندی "سید دلدارعلی نصیرآبادی" بوده که بخشی از تحصیل خود را در فاصله سال‌های 1194-1193ه ه.ق، در "عراق" گذرانده و از محضر جدّ آقا احمد هم بهره‌مند شد. او که قبل از سفر به عراق یک عالم اخباری بوده، به واسطه غلبه اصولی ‌گری در تاریخ مورد اشاره در "کربلا"، به این طرز تفکر متمایل شد. نگارش رساله تنبیه الغافلین در هند آیت الله احمد آقا بهبهانی در "مرآت‌الاحوال" اشاره کرده که به هنگام اقامت در "لکهنو" در سال 1222ه‍.ق، دست به نگارش رساله ‌ای تحت عنوان "تنبیه الغافلین" زد. خود وی انگیزه نوشتن این رساله را چنین بیان کرد: "به علاوه عوام فقیر چنین دانسته بودند که اجازه‌ای که علما به یکدیگر می‌دهند و تألیف کردن چند ورق، اگرچه به تغییر دادن کتب دیگران باشد، از علامات اجتهاد است و به این سبب به اجتهاد بعضی قائل شده بودند. لهذا رساله "تنبیه ‌الغافلین" را حسب الخواهش ایشان نوشتم و در آن حقائق احوال را به وجه اتم بیان نمودم." آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، در محرم سال 1225 ه.ق، در شهر "عظیم آباد" هند، ضمن وصفِ "کیفیت عزاداری بی خردان آن بلده" از آخرین واقعه ای که یاد کرده، تولد فرزندش "آقاعلی" در "عظیم آباد" بود. پس از آن وی به ایران بازگشته و از این پس اطلاع دقیقی از زندگی وی وجود ندارد. به روایتی، آقا احمد در سال 1233 در "عراق" بوده و گویا پس از مدتی به ایران بازگشت. 
برخی از استادان آیت الله آقا احمد کرمانشاهی در فقه عبارت بودند از: -ملامحمد اسماعیل عَقْدائی یزدی (متوفی 1240 ه.ق) -سید محمد مهدی طباطبائی سرسلسله خاندان بحرالعلوم (متوفی 1212 ه.ق) -شیخ جعفر نجفی (متوفی 1228 ه.ق) -شیخ جعفر کاشف‌الغطاء -سید میرزامهدی شهرستانی دریافت اجازه علمی وی همچنین، علاوه بر پدرش، از چند تن از عالمان برجسته روزگار خود اجازه علمی به دست آورد که متن آنها را در مرآت درج کرده، از جمله: -شیخ جعفر نجفی -میرسید علی طباطبائی -سید محسن اعرجی بغدادی -میرزاابوالقاسم قمی صاحب قوانین الاصول  
آیت الله آقا احمد، فهرست هجده تألیف یا اثر در دست تألیف خود را در "مرآت الاحوال" آورده و در مقدمه این کتاب و "مکارم الآثار حبیب آبادی" نیز آثار دیگری برای وی برشمرده شده، که احتمال می رود از برخی کتابها با چند عنوان یاد شده باشد. مؤلف در "مرآت الاحوال" از ناقص بودن برخی از این آثار یاد کرده و روشن نیست که آنها را تا چه اندازه تکمیل کرده، و "آقابزرگ طهرانی" از تألیفات وی، با اشاره به چگونگی آنها، یاد کرد: -محمودیّه، حاشیه ای بر صمدیّه شیخ بهائی که در پانزده سالگی نوشت. -نورالانوار، در شرح بسمله -الدرّر الغرویّه فی اصول الاحکام الالهیّه -رساله قوت لایموت و شرح آن با عنوان مخزن القوت -ربیع الاَزهار، تاریخ ولادت و وفات سادات اطهار(ع) -تاریخ نیک و بد ایّام -تاریخ بغلی یا تحفه الاخوان، در شرح احوال مشاهیر انبیا، خلفا، امامان و شرح غزوات امیرالمؤمنین(ع) -تنبیه الغافلین -کشف الرّیب و المَین عن حکم صلاه الجمعه و العیدین -کشف الشّبهه عن حکم المتعه -تحفه المحبیّن، در اثبات خلافت امیرالمؤمنین و فضیلت اهل بیت(ع) -مناهج الاحکام فی القضاء و الشّهادات -جدول در شکوک صلاه -مناهج الفقه -تفسیر قرآن مجید -رسایلی در جواب مسائل فیض آباد، مرشدآباد و حیدرآباد دکن -شروحی بر المختصر النّافع تألیف محقق حلی -خلاصه الحساب شیخ بهائی و تفسیر بیضاوی 
مهمترین کتاب مؤلف، "مرآت الاحوال" بوده که نخستین بار، در سال 1370 ه.ش، جلد نخست آن و چندی بعد، متن کامل آن با تصحیح مجدد به چاپ رسید. بخش نخست کتاب، شرح حال خاندان "علامه مجلسی" و "وحید بهبهانی"، که در اصل شرح و بسط و تکمیل رساله ای بوده که میرزا حیدرعلی مجلسی در 1194 ه.ق، درباره خاندان مجلسی تألیف کرد. بخش دوم کتاب شرح حال خود مؤلف و به عبارتی سفرنامه اوست که در آن خاطرات تحصیل و سفر به شهرهای گوناگونِ ایران و عراق را آورده، این بخش تا آغاز ورود مؤلف به بمبئی ادامه یافت. بخش سوم کتاب شامل شرح سفر مؤلف از ورود به بمبئی و پس از آن سفر به دیگر شهرهای هند تا سال 1225 ه.ق، بود. بخش پایانی کتاب، ضمن پرداختن به مطالبی چون تاریخ شاهان فرنگستان، درباره کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، و نیز چگونگی حکومت انگلیسیها و کمپانی هند شرقی در هند اطلاعاتی داده و خاتمه کتاب نصایحی به ملوک و غیرملوک، که ضمن آن به برخی رخدادهای اواخر عصر صفوی و دوره نادری نیز اشاره شد. در مجموع، مرآت الاحوال حاوی شرح حال بسیاری از چهره های علمی، سیاسی و اجتماعی ایران و هند در دهه سوم قرن سیزدهم است و افزون بر آن، مشتمل بر دیدگاههای یک عالم شیعی در برخورد با دنیای جدید بود.  
آیت الله آقا احمد کرمانشاهی، در سال 1235، در 44 سالگی درگذشت و کنار مرقد پدرش در کرمانشاه به خاک سپرده شد. تاریخ وفات ایشان بر روی جلد کتاب "مرآت الاحوال"، به پیروی از اعیان الشیعه، سال 1243 ه.ق آمده، که درست نیست. 

تاریخ ایجاد:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۲:۴۱

آخرین بروزرسانی:۱۳۹۶/۱۱/۲۹ ۲۰:۳۲:۴۲

آقا احمد کرمانشاهی

خلاصه زندگی نامه

 آیت الله آقا احمد بهبهانی معروف به آقا احمد کرمانشاهی، از چهره های برجسته خاندان آل آقا و از دانشمندان و فقهای قرن دوازدهم و سیزدهم بود. 

ورود/ثبت نام

اسناد و مراجع